Cumhurbaşkanlığı Dış Politika ve Güvenlik Kurulu Üyesi Prof. Dr. Muhittin Ataman, 20. Anadolu Buluşmaları'nda yaptığı konuşmada küresel sistemdeki kaosa ve sivil toplum kuruluşlarının artan rolüne dikkat çekti.Ankara'nın Kızılcahamam’da düzenlenen 20. Anadolu Buluşmaları programında kürsüye çıkan Prof. Dr. Muhittin Ataman, "Küresel Sistemdeki Kriz: STK'ların Artan Etkisi" başlıklı kapsamlı bir sunum gerçekleştirdi. Günümüz dünyasını kuralsızlıkların ve belirsizliklerin hakim olduğu bir geçiş süreci olarak tanımlayan Ataman, uluslararası sistemde artan ekonomik eşitsizliklere, teknolojik tehditlere ve toplum yapısını hedef alan akımlara karşı sivil toplum kuruluşlarının üstlenmesi gereken hayati rolleri anlattı.FİLİSTİN KÜRESEL AKTÖRLER İÇİN BÜYÜK BİR TESTAtaman, dünyadaki mevcut durumu değerlendirirken kural temelli bir uluslararası düzenin kalmadığını ifade etti. Küresel rekabetin boyutlarına ve hegemonik güçlerin zayıflamasına değinen tecrübeli akademisyen, güçlü olanın kuralları belirlediği bir döneme girildiğini vurguladı. Ataman bu durumu, "Sistem yok, kural yok, amiyane tabirle orman kanunlarının geçerli olduğu bir geçiş sürecinden geçiyoruz" sözleriyle özetledi. Özellikle Filistin'de yaşananların küresel aktörler için büyük bir test olduğunu belirten Ataman, egemen güçlerin kendi menfaatleri tehlikeye girdiğinde uluslararası hukuku tamamen hiçe saydığını dile getirdi.AVRUPA’YI BESLEYEN AFRİKA’DIREkonomik eşitsizliklerin ve sömürgeciliğin günümüzdeki yansımalarına da değinen Prof. Dr. Ataman, Afrika'nın kaynaklarının Batılı devletler tarafından sömürüldüğünü anlattı. Nijer ve Fransa üzerinden çarpıcı bir örnek veren Ataman, "Bize hep şunu söylüyorlar, sanki Avrupa Afrika'yı beslemeye çalışıyor ama kesinlikle hakikat olan resim bunun tam tersidir. Yüzyıllardır Avrupa'yı besleyen Afrika'dır" ifadelerini kullandı. Bölge halklarının artık yaşanan adaletsizliklerin farkına vardığını ve sömürüye karşı bilinçlendiğini sözlerine ekledi.İNSAN FITRATINI HEDEF ALAN TEHDİTLERDevletlerin baş etmekte zorlandığı yeni nesil krizlerde sivil toplum kuruluşlarının doldurduğu boşluğa dikkat çeken Ataman, STK'ların en önemli işlevinin dünyadaki gerçek sorunlar için gündem belirlemek olduğunu aktardı. Dijitalleşme, yapay zeka tekellerinin oluşturduğu tekno feodalizm ve cinsiyetsizleştirme gibi insan fıtratını hedef alan tehditlere karşı STK'ların öncü bir mücadele vermesi gerektiğini savunan Ataman, sözlerini şöyle tamamladı: "Artık mesela bir Türkiye cephesi yok, bana göre bir İslâm cephesi bile yok, artık bir insanlık cephesi var. Çünkü bugün itibarıyla insanlığın bir bütün olarak karşı karşıya kaldığı çok ciddi büyük sorunlar var. İyi niyetli olan bütün insanların, insanlık cephesinin birer temsilcisi olarak ortaya çıkmaları, elini taşın altına koymaları gerekiyor.”

İHH İnsani Yardım Vakfı Başkan Yardımcısı Hüseyin Oruç, 20. Anadolu Buluşmaları'nda yaptığı konuşmada Bangsamoro barış sürecindeki deneyimlerini paylaşarak sivil toplumun barış inşasındaki hayati rolüne dikkat çekti.20. Anadolu Buluşmaları kapsamında gerçekleştirilen oturumda söz alan İHH Başkan Yardımcısı Hüseyin Oruç, "Bangsamoro Barış Süreci ve Barış Diplomasisi" başlıklı konuşmasıyla katılımcılara hitap etti. Kriz yönetimi, barış süreçleri ve insani diplomasi alanlarındaki uzun yıllara dayanan tecrübesiyle tanınan Oruç, İHH'nın Filipinler'deki Moro Müslümanları (Bangsamoro) ile Filipinler devleti arasındaki on yedi yıllık müzakere sürecine "üçüncü göz" olarak dahil olma sürecini anlattı. Moro İslami Kurtuluş Cephesi'nin kurucusu Selamet Haşimi'nin toplumsal dönüşüm stratejisine vurgu yapan Oruç, barışın ancak zemin hazırlandığında ve muhatapların buna inandığında inşa edilebileceğini belirtti.SAHADAN MASAYA UZANAN DİPLOMATİK BAŞARIOruç konuşmasında, İHH'nın faaliyetlerini; yardım, hak savunuculuğu (aktivizm) ve insani diplomasi olmak üzere üç temel üzerine oturttuğunu ifade etti. Bu bütünlüğün önemine dikkat çeken Oruç, aksi takdirde sadece yardım yapmanın veya problemi anlatmanın, başkalarının kendi ajandalarıyla sorunu çözmesine alan açabileceği uyarısında bulundu. Moro Barış Süreci'nde kurulan dörtlü izleme heyetinde İHH'nın yer almasının, örgütün geçmişteki yardım ve hak savunuculuğu faaliyetleriyle sağladığı güvenin bir sonucu olduğunu belirten Oruç, bu sorumluluğun aynı zamanda uluslararası alanda İHH'ya genişlik kazandırdığını aktardı.SİLAHSIZLANMADA PSİKOLOJİK EŞİKBarış inşasının zorlu ve uzun bir süreç olduğuna dikkat çeken Oruç, anlaşmanın normalleşme aşamasındaki sosyoekonomik adımların hayati önem taşıdığını ifade etti. Yıllarca silahlı mücadele yürüten grupların sivil hayata adaptasyonu için devlet tarafından sunulan ev, tarım arazisi ve eğitim bursu gibi desteklerin kalıcı barışın teminatı olduğunu aktardı. Silahların doğrudan devlete teslim edilmesi yerine bağımsız bir komisyona emanet edilmesinin psikolojik bir eşiği aştığını belirten tecrübeli isim, geçmişle yüzleşmenin ve adil bir ortak yaşam iradesi ortaya koymanın savaşı bitirmekten çok daha kalıcı bir çözüm olduğunu sözlerine ekledi.

İDSB Genel Sekreter Yardımcısı Dr. İbrahim Altan, kriz dönemlerinde yürütülen insani yardım çalışmalarının toplumlar arasında sarsılmaz bir güven köprüsü kurduğunu vurguladı.Ankara Kızılcahamam'da gerçekleştirilen 20. Anadolu Buluşmaları kapsamındaki oturumlar, sivil toplum ve insani yardım alanındaki isimleri ağırlamaya devam ediyor. Programın dikkat çeken etkinliklerinden birinde İslam Dünyası Sivil Toplum Kuruluşları Birliği (İDSB) Genel Sekreter Yardımcısı Dr. İbrahim Altan katılımcılarla bir araya geldi. Geçmişte Türkiye Kızılay Derneği Genel Müdürlüğü ve Cumhurbaşkanlığı Sosyal Politikalar Kurulu Üyeliği gibi kritik görevlerde bulunmuş olan tecrübeli isim, “Krizler, İnsani Yardım: Gönüllü Diplomasi” başlıklı konuşmasında sivil toplum kuruluşlarının uluslararası alandaki rolüne dair stratejik değerlendirmelerde bulundu.SAF NİYETİ KORUYALIMAltan, krizlerin bireylerin ve kurumların normal işleyişini bozan ani dönüm noktaları olduğunu belirterek 6 Şubat depremlerini buna örnek gösterdi. Modern anlamda kurumsal insani yardım faaliyetlerinin ivme kazanmasını 2004 yılındaki Endonezya depremiyle başlatan Altan, aradan geçen yirmi yılı aşkın sürede sivil toplumun büyük bir mesafe kat ettiğini ifade etti. Bu sürecin ruhunu oluşturan gönüllülük kavramının hiçbir maddi karşılık beklemeden zamanı ve emeği canlıların yararına sunmak olduğunu vurgulayan Dr. Altan, sahada çalışan ekiplerin bu saf niyeti zedeleyecek tutumlardan özenle kaçınmasının önemine dikkat çekti.DOĞRU BİLGİ GÖNÜLLÜLERİN EN BÜYÜK GÜCÜKonuşmasında gönüllü diplomasisi kavramına geniş yer ayıran Altan, sivil ekiplerin sahaya resmi devlet kimliğiyle gitmedikleri için yerel halkla çok daha hızlı ve tarafsız bir güven köprüsü kurabildiğini anlattı. Sahadan elde edilen yerel bilginin doğru aktarılmasının ve kriz bölgelerinde karar vericileri insanlık lehine harekete geçirmenin gönüllülerin en büyük gücü olduğunu belirten Altan, bu süreçte karşılaşılan risklere de değindi. Yardımların politize edilmesi, veri mahremiyetinin ihlali ve sahada yaşanan tükenmişlik gibi tehlikelere karşı kurumların personeline düzenli psikososyal destek sağlamasının zorunlu olduğunu aktardı.KALICI KAPASİTE OLUŞTURMALIYIZAnadolu coğrafyasının sahip olduğu vakıf, ahilik ve imece kültürünün günümüzdeki yardım faaliyetlerinin temelini oluşturduğunu hatırlatan Altan, ecdadın kurduğu dayanışma ağlarının günümüzde güçlü bir şekilde yaşatıldığını söyledi. Tarihsel süreçte Açe Sultanlığı'na gönderilen yardımlardan günümüzde Gazze'de inşa edilen mescitlere kadar uzanan geniş bir coğrafyadan saha örnekleri sunan Altan, yardım faaliyetlerinin sadece acil ihtiyaçları karşılamakla sınırlı kalmaması gerektiğini savundu. Kriz sonrasında da bölgede kalıcı kapasite oluşturmanın ve yerel halkla kurulan bağları sürdürmenin esas başarı olduğunu ifade etti.

20. Anadolu Buluşmaları kapsamında konuşan TİKA Başkan Yardımcısı Yahya Coşkun, Türkiye'nin uluslararası yardım felsefesini ve kültürel diplomasi vizyonunu anlattı.Ankara'da düzenlenen 20. Anadolu Buluşmaları, "Sürdürülebilir Kalkınma ve Sivil Girişimler" başlıklı oturuma ev sahipliği yaptı. Türk İş Birliği ve Koordinasyon Ajans Başkanlığı (TİKA) Başkan Yardımcısı Yahya Coşkun, etkinlikte yaptığı konuşmada, batılı ülkelerin yardım anlayışı ile Türkiye'nin merhamet ve eşgüdüm odaklı yaklaşımı arasındaki felsefi ayrımlara dikkat çekti. Coşkun, Türkiye'nin kalkınma yardımlarını hiçbir karşılık beklemeden hayata geçirdiğini vurguladı.DAHA İYİ BİR DÜNYA GAYESİSözlerine jeostrateji uzmanı Friedrich Ratzel’e atıfta bulunarak başlayan Coşkun, bir ülkenin sınırlarının fiziki hatlarla ölçülemeyeceğini belirtti. Coşkun, kendisine göre bir ülkenin sınırları geçmişte ulaştığı topraklar, bıraktığı eserler ve bugünkü kültürel bağları ile şekillendiğini ifade etti. Konuşmasında Osmanlı Devleti'nin Açe Sultanlığı'na gönderdiği yardımlara ve bu yardımların günümüzdeki karşılıklarına değinen Coşkun, kültürel diplomasinin ve gönül coğrafyasının önemine vurgu yaptı. Türkiye'nin kalkınma yardımı konseptini dünya örnekleriyle kıyaslayan Coşkun, sözlerine şöyle devam etti: "Batılı yardım kuruluşlarının ve kalkınma kuruluşlarının kalkınma yardımı niçin yapılır sorusuna verdiği cevapla bizim verdiğimiz cevap arasında felsefi bir fark var". Coşkun, batılı devletlerin yardımları sömürü aracı olarak kullandığını ve göçü engellemeyi amaçladığını aktarırken Türkiye'nin ise muhatap ülkelerle iş birliği içerisinde sürdürülebilir ve daha iyi bir dünya inşa etme gayesi taşıdığını söyledi.YÜZDE 20 İNSANİ YARDIM, YÜZDE 80 KALKINMATİKA'nın dünya genelindeki faaliyetleri hakkında veriler paylaşan Başkan Yardımcısı, kurumun çoğunlukla sanıldığının aksine sadece restorasyon ve insani yardım operasyonları yürütmediğini belirtti. Restorasyon ve insani yardımın TİKA'nın bütçesinin ancak yüzde yirmisini oluşturduğunu söyleyen Coşkun, geriye kalan yüzde seksenlik dilimin kalkınma iş birliğine ayrıldığını kaydetti. Ayrıca TİKA'nın 60 ofisi ile 170 ülkede projeler yürüttüğü bilgisini paylaştı. Coşkun, Suriye'de yürütülen bir okul projesinden örnek vererek TİKA'nın kaynakları ne kadar verimli kullandığını da dinleyicilere aktardı. Yüz dolara mal olacak okul sıralarının, yerel ustalarla birlikte çalışılarak ve eski malzemeler değerlendirilerek yirmi beş dolara yenilendiğini, böylece hem yerel ekonomiye can verildiğini hem de ciddi tasarruf sağlandığını belirtti.

YTB Başkanı Abdulhadi Turus, 20. Anadolu Buluşmaları kapsamında yaptığı konuşmada Türkiye'nin "gönül coğrafyası" vizyonunu aktardı."Türkiye Yüzyılı ve Sivil Diplomasi" temasıyla düzenlenen 20. Anadolu Buluşmaları'nda kürsüye çıkan Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplulukları (YTB) Başkanı Abdulhadi Turus, "Diaspora Ağları ve Kültür Diplomasisi" başlıklı bir sunum gerçekleştirdi. YTB'nin yurtdışındaki vatandaşlar, soydaş ve akraba topluluklar ile uluslararası öğrenciler olmak üzere üç temel alanda çalıştığını belirten Turus, sorumluluk alanlarını klasik coğrafi sınırlarla kısıtlamayıp "gönül coğrafyası" kavramıyla tanımladıklarını ifade etti. Turus, bu özgün vizyonu, "Sorumluluk alanımızı başka hiçbir ülkeye nasip olmayan bir kavramla, 'gönül coğrafyası' olarak tarif ediyoruz. Haritayı gönülle tanımlayan başka bir ülke bulunmuyor." sözleriyle özetledi. TÜRK DİASPORASI MAĞDURİYETTEN BESLENMİYORAvrupa'da yaşayan Türk diasporasının 1960'lardaki işgücü göçünden bugüne büyük bir dönüşüm geçirdiğine dikkat çeken Turus, Türk diasporasının karakterine dair çarpıcı tespitlerde bulundu. Bu yapının diğerlerinden ayrılan yönlerini şu sözlerle ifade etti: "Bizim diasporamız bir mağduriyetten beslenmiyor. Ermeni diasporası kendi asılsız iddialarından doğan bir mağduriyet üzerine kurulu, Yahudi diasporası ise ülkesinden kovulan millet anlayışıyla şekilleniyor. Bizimkisi ise tamamen bir işçi diasporasıdır". Turus, gençlerin asimilasyona karşı korunması ve Türkiye ile bağlarının güçlendirilmesi maksadıyla savunma sanayii stajları gibi özel projeler yürüttüklerini belirtti.GENÇLERE ANADOLU İRFANI AŞILIYORUZ Konuşmasında Türkiye'de eğitim gören uluslararası öğrencilere de geniş yer ayıran Turus, her yıl yaklaşık beş bin öğrencinin Türkiye'ye getirildiğini ve onlara salt akademik eğitimin ötesinde Anadolu irfanını aşılamayı amaçladıklarını söyledi.YTB bursuyla okuyan ve ülkesine dönerek devlet kademelerinde üst düzey görevler alan uluslararası öğrencilerin Türkiye'ye sağladığı stratejik kazanımları Somalili bir öğrenci üzerinden örnekleyen Turus konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: "Türkiye'de eğitimini tamamlayıp ülkesine dönen ve Savunma ile Liman Bakanlığı gibi üst düzey görevler üstlenen bir mezunumuz, Afrika'daki en büyük askeri üssümüzün açılmasına ve en büyük ticari limanının işletmesinin Türkiye'ye verilmesine vesile oldu. Hatta kendisi bana 'Ben rüyalarımı Türkçe görüyorum' demişti. İşte biz her yıl böyle on binlerce mezun veriyoruz”. Turus, sivil toplum kuruluşlarının Türkiye'nin dış politikasındaki kilit rolüne dikkat çekerek sözlerini tamamladı.

Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, 20. Anadolu Buluşmaları'nda yaptığı sunumda krizlere karşı sivil toplum ve yerel yönetim iş birliğinin taşıdığı hayati öneme dikkat çekti."Türkiye Yüzyılı ve Sivil Diplomasi" temasıyla Ankara'da düzenlenen 20. Anadolu Buluşmaları'nın üçüncü günündeki son oturumunda Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin katılımcılarla bir araya geldi. Şahin, "Dirençli Şehir Gaziantep" başlıklı sunumunda, yerel yönetimler, devlet aklı ve sivil inisiyatiflerin birleşmesiyle oluşturulan Gaziantep Modeli'nin detaylarını paylaştı ve afet yönetimi ile sosyal politikalardaki tecrübelerini aktardı.GAZİANTEP’İN ALTIN ÜÇGENİKonuşmasında yerel yönetimler, devlet aklı ve sivil inisiyatiflerin birleşmesiyle oluşturulan Gaziantep Modeli'nin detaylarını paylaşan Şahin, bu iş birliğinin kriz anlarındaki etkisine değindi. Şahin, bu yapıyı altın bir üçgene benzeterek "Bir devlet aklı var ama yerel ve sivil birbiriyle çok iç içe. Gaziantep'in başardığı bu. Devlet aklı burada duruyor, yerel ve sivil birbirine geçiyor. Bu altın üçgeni sağladığınızda toplum kendini huzurlu ve mutlu hissediyor" ifadelerini kullandı.YEREL VE SİVİL AKTÖRLERİN İŞ BİRLİĞİGaziantep'in göç ve deprem gibi büyük sınavlardan bu model sayesinde başarıyla çıktığını belirten Şahin, yerel ve sivil aktörlerin iş birliğinin gücüne vurgu yaptı. Şehrin direncini artırmak adına yapılan çalışmalara dikkat çeken Başkan Şahin, iklim ve deprem master planlarının yanı sıra yeşil sanayi vizyonuyla hareket ettiklerini sözlerine ekledi. Altı Şubat depremlerinde yaşanan zorlukları da hatırlatan Şahin, bilimin ve mühendisliğin tavizsiz uygulanmasının can güvenliği açısından taşıdığı öneme işaret etti.COĞRAFYA KARAKTERDİRBölgenin taşıdığı tarihi ve kültürel sorumluluklara da dikkat çeken Şahin, "Coğrafya kaderdir diyor İbn-i Haldun, ben de coğrafya karakterdir diyorum. Bu coğrafyanın çocukları çok çalışmak zorunda" şeklinde konuştu. Gelecek nesillere yaşanabilir şehirler bırakmak için sürdürülebilir kalkınmanın şart olduğunu vurgulayan Şahin, erken uyarı sistemleri ve çevre dostu teknolojilerle donatılmış kentlerin inşasında sivil katılımın vazgeçilmez bir unsur olduğunu belirterek sözlerini tamamladı.